Psychoterapia psychodynamiczna to terapia skoncentrowana na nieświadomych procesach (pragnieniach, uczuciach, motywacjach, wyobrażeniach), które przejawiają się w świadomych zachowaniach i myślach danej osoby. Jest zakorzeniona w tradycji psychoanalitycznej, która została zapoczątkowana przez Zygmunta Freuda, a potem rozwinięta przez innych teoretyków.
W terapii psychodynamicznej główne narzędzie stanowi rozmowa – wymiana między pacjentem a terapeutą. W odróżnieniu od innych form psychoterapii nie wykorzystuje się w niej różnego rodzaju ćwiczeń czy zadań domowych.
Celem tych wymian jest uzyskanie wglądu w nieświadome procesy. Terapeuta pomaga badać różne, często sprzeczne uczucia, rozpoznawać ukryte motywacje, pragnienia i mechanizmy obronne.
Ważnym założeniem terapii psychodynamicznej jest również istnienie wzorców relacyjnych, które ujawniają się w relacji z terapeutą i także mogą zostać poddawane refleksji. Przyjmuje się, że wzorce relacyjne stanowią wypadkową relacji z opiekunami (zwłaszcza we wczesnych latach życia), a także wewnętrznych dyspozycji dziecka, z którymi już pojawiło się na świecie.
W trakcie psychoterapii psychodynamicznej stosuje się zasadę wolnych skojarzeń, czyli pacjent zachęcany jest do tego, aby mówić to, co przychodzi mu do głowy. Mogą to być zarówno bieżące sprawy, trudności wymagające omówienia, jak również dowolne myśli, skojarzenia, wspomnienia.
Oprócz wolnych skojarzeń nieświadomość możemy poznawać także przez sny, przejęzyczenia czy czynności omyłkowe. Może się okazać, że pozornie nic nieznaczące pomyłki niosą ze sobą znaczącą treść dotyczącą naszego życia psychicznego.
W psychoterapii psychodynamicznej istotne jest zrozumienie interakcji między różnymi elementami psychiki pacjenta, a także analiza, jak wpływają one na obecne myśli, uczucia i zachowania. Terapeuta stara się pomóc pacjentowi zidentyfikować i zrozumieć te składowe, dążąc do integracji osobowości. To z kolei umożliwia lepsze radzenie sobie z trudnościami oraz dokonywanie zmian.
Bezpieczne środowisko terapeutyczne pozwala pacjentowi swobodnie dzielić się myślami i uczuciami oraz eksplorować trudne tematy. Doświadczenie emocjonalnego wsparcia oraz możliwość poznania i rozumienia siebie pozwalają nie tylko na przejście kryzysów i bardziej świadome dokonywanie życiowych wyborów, ale również na zrozumienie źródła swoich problemów.
Psychoterapia psychodynamiczna skierowana jest do osób:
Dotyczy to osób zarówno pozostającymi w leczeniu farmakologicznym, jak i niekorzystających ze wsparcia psychiatrycznego.
Psychoterapia psychodynamiczna jest tak naprawdę skierowana do każdej osoby zainteresowanej tą formą leczenia. Dopiero konsultacje, podczas których problem zgłaszającej się osoby i jej oczekiwania są rozpatrywane indywidualnie, pozwalają na podjęcie decyzji, czy praca w tym nurcie terapeutycznym zapewni pacjentowi odpowiednią pomoc.
Czas potrzebny na to, aby psychoterapia psychodynamiczna zaczęła działać, jest kwestią bardzo indywidualną. Wpływ na to ma wiele czynników, m.in. takich jak potrzeby pacjenta, rodzaj problemu, a także jakość relacji terapeutycznej. W psychoterapii psychodynamicznej zakłada się, że efekty terapeutyczne pojawiają się stopniowo w miarę postępującej pracy nad zrozumieniem głębszych warstw myśli, uczuć i doświadczeń.
Pewną ulgę związaną z otrzymaniem emocjonalnego wsparcia można poczuć już po krótkim czasie, natomiast jeżeli chodzi o efekty związane z celem, jakim jest integracja osobowości, zniwelowanie czy redukcja objawów, należy pamiętać, że długoterminowa terapia psychodynamiczna jest jednak procesem rozkładającym się bardziej na lata niż na miesiące.
Częstotliwość sesji w psychoterapii psychodynamicznej może być różna i zależy od wielu czynników – indywidualnych potrzeb pacjenta, preferencji terapeuty i dostępności obu stron. Psychoterapia psychodynamiczna prowadzona w moim gabinecie obejmuje regularne spotkania od jednego do trzech razy w tygodniu w stałych terminach. Ostatecznie o tym, czy będzie to jedno, czy trzy spotkania w tygodniu, decydujemy z pacjentem wspólnie w trakcie terapii.
Terapie psychodynamiczne często są traktowane jako proces długoterminowy, ale dokładny czas trwania może się różnić. Krótkoterminowa terapia może trwać od kilku miesięcy do około roku. Jest ona często skoncentrowana na konkretnym problemie lub obszarze życia pacjenta.
Długoterminowe terapie psychodynamiczne mogą trwać kilka lat lub dłużej. Ten czas pozwala na głębsze zrozumienie mechanizmów obronnych i korzeni problemów, a także umożliwia stopniowe wprowadzanie zmian w funkcjonowaniu psychicznym pacjenta. Kilkuletnie procesy mają na celu długotrwałe utrzymanie efektów terapii oraz wypracowanie zdolności pacjenta do samopomocy.